Samen in de file, ja gezellig?

Beste starter, juich niet te snel als je de sleutel van je eerste blinkende bedrijfswagen in ontvangst neemt. Want we rijden ons tegenwoordig massaal vast op de weg. Op amper vijf jaar tijd is de filezwaarte op de Vlaamse snelwegen met 40% gestegen. Hoe komt het dat de files zo snel aangroeien, en hoe ga jij er als beginnende pendelaar mee om?

Samen in de file, ja gezellig?

Misschien ben jij er als young professional ook voor gezwicht: Koning Auto. Tot de leeftijd van 24 verplaatsen jongeren zich vooral met de fiets en het openbaar vervoer. Maar vanaf 25 jaar schakelen ze massaal over op de wagen, zo stelt mobiliteitsclub VAB vast na een rondvraag bij 18- tot 30-jarigen. Zeven op de tien mensen tussen 25 en 30 jaar zeggen zich geen leven zonder wagen te kunnen voorstellen. VAB wijt dat vooral aan het succes van de bedrijfswagen in België. Liefst 19% van de 25- tot 30-jarigen heeft een bedrijfswagen, dat is een hoger percentage dan bij oudere generaties.
 

FILEZWAARTE

Sylvia (31) uit Melsbroek is de startersleeftijd al even ontgroeid, maar ze herinnert zich nog goed hoe ze haar eerste bedrijfswagen kreeg. Na de euforie kwam al snel de ontnuchtering: de dagelijkse files. Vandaag hoef je Sylvia niets meer bij te leren over het Belgische verkeersinfarct. Ze pendelt al twaalf jaar naar haar werk, eerst in Zaventem en nu in Brussel, en ze merkt dat de spits elk jaar een beetje drukker wordt. “Vooral in het centrum van Brussel sta ik meer stil dan vroeger. In theorie zou mijn reisweg 13 minuten moeten duren, maar met de files erbij reken ik één uur: bijna vijf keer de normale reistijd.”
 

Een collega van Sylvia, die elke dag het traject Hasselt-Brussel aflegt, heeft het nog harder te verduren. “Zij moet stelselmatig vroeger opstaan om op hetzelfde uur op kantoor te geraken”, vertelt Sylvia. Op steeds meer plaatsen in Vlaanderen doemen er files op, en die duren alsmaar langer. “De filezwaarte is tussen 2012 en 2017 met 40% aangedikt,” zegt woordvoerder Peter Bruyninckx van het Vlaams Verkeerscentrum. “Een opvallend voorbeeld is de E313 tussen Tessenderlo en Lummen. In amper twee jaar tijd is daar een structurele filezone ontstaan van 10 kilometer.” Lees: in 2015 was er af en toe een avondspits, vandaag gebeurt dat élke avond. Zo snel kan het gaan.
 

CAMIONETTISERING

Hoe komt het toch dat het verkeer zó sterk en zo snel toeneemt? Daar zijn meerdere redenen voor te bedenken. Zo weet iedereen dat de gemiddelde Belg verknocht is aan zijn wagen. En dat hij samen met 425.000 anderen in een fiscaal voordelige bedrijfswagen rondtuft. De overheid blijft zo de files subsidiëren, sneren oppositiepartijen sp.a en Groen. Sinds een tijdje zijn de Belgen ook verslingerd geraakt aan online shoppen – vanavond besteld, morgenvroeg in huis. Gevolg: onze wegen stromen vol met bestelbusjes die overal pakjes aan huis leveren. Die ‘camionettisering’ brengt steeds meer verkeer op de baan en dat maakt het wegennet extra kwetsbaar. Iets wat ook Sylvia opmerkt. “Er mag maar één incident gebeuren, of de hele ochtendspits loopt in de soep. Intussen ontstaan er kijkfiles die alles nog wat meer opstroppen.”
 

Steeds meer mensen zoeken een uitweg uit de impasse en vertrekken later naar het werk. Daardoor groeien de files ook aan tijdens de daluren. De filezwaarte tussen 10 uur en 15 uur is gevoelig toegenomen, zo blijkt uit de laatste filebarometer van Touring Mobilis. De ‘spits’ is met andere woorden een breed begrip geworden. “In Antwerpen begint de vrijdagavondspits tegenwoordig ’s middags al. Daar stellen we de spitsstroken vanaf 12u open”, zegt Peter Bruyninckx van het Vlaams Verkeerscentrum. “Verkeersluwe periodes op de weg bestaan haast niet meer”, knikt Sylvia, die als projectmanager dikwijls overdag op de baan is. “Vroeger had je tenminste nog een afgebakende ochtend- en avondspits. Vandaag kan je op elk moment van de dag in een file terechtkomen.”
 

NIEUW BETON

Jaar na jaar komt er verkeer bij in Vlaanderen, maar de infrastructuur is nooit meegegroeid. Een situatie die op termijn onhoudbaar is. De Vlaamse regering beseft dat ook en heeft recordinvesteringen aangekondigd in de weginfrastructuur: 2,7 miljard euro tot het eind van deze regeerperiode (2019). Peter Bruyninckx denkt dat er wel degelijk beterschap op komst is, omdat ook de twee grootste fileknooppunten aangepakt worden. “De ringwegen rond Antwerpen en Brussel zijn samen goed voor 52% van de avondfiles op de Vlaamse snelwegen. Weldra gaat de eerste schop in de grond van de Oosterweelverbinding in Antwerpen, en op de Brusselse Ring zijn er concrete plannen om het doorgaand en plaatselijk verkeer van elkaar te scheiden. Dat zijn grote projecten die zeker het verschil gaan maken”, klinkt het hoopvol.
 

Wegen bijbouwen lijkt nochtans niet de gouden formule. In Nederland hebben ze dat de laatste jaren gedaan, maar de filezwaarte neemt er nog meer toe dan bij ons. “Nieuw beton trekt meer verkeer aan, dat is een oude regel in de verkeerskunde”, knikt Bruyninckx. “Toch zijn deze infrastructuurwerken dringend nodig om het huidige wegennet minder kwetsbaar te maken. We rijden ons vast en dat heeft een hoge maatschappelijke kost.”

 

EN-ENVERHAAL

Al bumperrijdend hunkert elke automobilist naar een oplossing. Terwijl hij beter ook de hand in eigen boezem zou steken. “Je merkt nog altijd dat mensen denken dat de overheid verantwoordelijk is voor de files en dat zij het maar moet oplossen. Terwijl we het samen moeten doen”, zegt VAB-woordvoerder Maarten Matienko. “Het is een en-enverhaal dat alleen kans op slagen heeft als we met z’n allen bewuster met onze mobiliteit omgaan”, vult Peter Bruyninckx aan. “Alleen zo zullen we over twintig jaar nog altijd op ons werk geraken.” De overheid kan een voorzet geven met meer en beter openbaar vervoer, promotie voor de fiets en maatregelen als de kilometerheffing. Vanaf 2018 kunnen werknemers hun bedrijfswagen trouwens inruilen voor extra loon: ‘Car for cash’ heet dat nieuwe principe. Het zijn voorzetten, maar de automobilisten moeten ze er wel nog inkoppen.
 

En pendelaarster Sylvia, blijft zij in haar auto zitten? “Ik moet bij klanten langs in heel België, ik heb mijn wagen echt nodig”, klinkt het. “Ach, ik heb leren leven met het fileleed. Vroeger kon ik me vaak opjagen op de baan, nu aanvaard ik dat we een van de landen zijn met de hoogste filedruk. Achter het stuur luister ik veel naar muziek of eet ik een hapje. Nu de ochtendspits alsmaar langer duurt, is mijn middaglunch meestal al op als ik op het werk toekom.” (lacht)

 

VIER VLUGGE ANTIFILETIPS VOOR FILEGROENTJES

1. Investeer in technologie. Een slim gps-toestel berekent jouw route aan de hand van realtime verkeersinformatie. Check voor je vertrekt de actuele verkeersinfo op www.verkeerscentrum.be.

2. Er bestaan ook tal van smartphone-apps die je helpen de files te omzeilen, met Waze als bekendste voorbeeld.

3. Tik je vaste reisweg in op Google Maps en test een andere route uit om op je werk te geraken. Die is misschien langer in afstand, maar korter in filetijd!

4. Als de afstand haalbaar is, waarom dan niet een (elektrische) fiets aanschaffen? De trein, tram of bus nemen? Een motorrijbewijs halen? Er zijn meer mogelijkheden dan je denkt om (vlot) op je werk te geraken.

Maandag 8 Januari 2018 om 12:0

Gerlinde De Bruycker